{"id":27834,"date":"2023-11-15T14:22:15","date_gmt":"2023-11-15T13:22:15","guid":{"rendered":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/?p=27834"},"modified":"2025-06-01T21:19:33","modified_gmt":"2025-06-01T19:19:33","slug":"kaukazomaniacy-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/kaukazomaniacy-28\/","title":{"rendered":"Gruzi\u0144ska herbata bez tajemnic"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"27834\" class=\"elementor elementor-27834\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-4685efe4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4685efe4\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-215f8d49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"215f8d49\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\"><p>Herbaciane pola Batumi \u2013 kt\u00f3\u017c nie zna tego zwrotu? Wydaje si\u0119, \u017ce prawie ka\u017cdemu Batumi kojarzy si\u0119 z polami herbaty. I w\u0142a\u015bnie gruzi\u0144ska herbata b\u0119dzie tematem dzisiejszego odcinka podcastu Kaukazomaniak\u00f3w. Do tego odcinka zaprosi\u0142am moj\u0105 zespo\u0142ow\u0105 kole\u017cank\u0119, Mart\u0119 Holc, kt\u00f3ra odpowie Wam na pytanie, czy w Batumi faktycznie ro\u015bnie gruzi\u0144ska herbata. A do tego porozmawiamy, sk\u0105d herbata przyby\u0142a do Gruzji i gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 plantacje w Gruzji. Powiemy te\u017c o biologicznych aspektach gruzi\u0144skich herbaty.<\/p><p>Mart\u0119 Holc mo\u017cesz kojarzy\u0107 jako <a href=\"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/about-us\/\" data-type=\"page\" data-id=\"15900\">cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u J\u0119zyk\u00f3w Kaukazu<\/a>. Ale dzisiaj wyst\u0105pi w innej swojej roli \u2013 badaczki Gruzji, mieszkaj\u0105cej w tym kraju od ponad 5 lat. Prowadzi badania z zakresu biologii, antropologii kulturowej i etnologii. I dzisiaj podzieli si\u0119 z nami wynikami swoich bada\u0144 nad gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0105. Marta prowadzi te\u017c <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/sakartveloved\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/www.instagram.com\/sakartveloved\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">profil Sakartveloved<\/a> , gdzie pokazuje Gruzj\u0119 swoimi oczami.<\/p><p><iframe src=\"https:\/\/widget.spreaker.com\/player?episode_id=57645935&amp;theme=light&amp;playlist=false&amp;playlist-continuous=false&amp;chapters-image=true&amp;episode_image_position=right&amp;hide-logo=false&amp;hide-likes=false&amp;hide-comments=false&amp;hide-sharing=false&amp;hide-download=true\" width=\"100%\" height=\"200px\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<p><\/p><figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\">\n<div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\u00a0<\/div>\n<\/figure><p>A: Zacznijmy od tego, \u017ce ciesz\u0119 si\u0119 z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Ju\u017c we wst\u0119pnie troch\u0119 poopowiada\u0142am kim jeste\u015b i czym si\u0119 zajmujesz, ale te\u017c w ko\u0144cu mamy okazj\u0119 pojawi\u0107 si\u0119 razem w Kaukazomaniakach i nasi s\u0142uchacze i czytelnicy maj\u0105 okazj\u0119 pozna\u0107 te\u017c i Ciebie jako cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u Kaukazomaniak\u00f3w.<\/p><p>M: Dzi\u0119kuj\u0119 za zaproszenie i za ch\u0119\u0107 wys\u0142uchania mnie. Bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce tu jestem, r\u00f3wnie\u017c w formie audio-wideo.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Gdzie znajduj\u0105 si\u0119 herbaciane pola w Batumi?\u00a0<\/h2><p>A: Tak, mo\u017ce nie wszyscy wiedz\u0105, ale b\u0119dzie to nasz pierwszy wywiad Kaukazomaniak\u00f3w z dost\u0119pnym te\u017c wideo. Jeste\u015bcie \u015bwiadkami premiery nie tylko tematu, kt\u00f3ry jest bardzo rzadko poruszany, ale i te\u017c premiery wideo. Tyle tytu\u0142em wst\u0119pu! Zaczniemy w takim razie od takiego mitu, kt\u00f3ry funkcjonuje gdzie\u015b tam jeszcze w popkulturze, czyli o tych mitycznych herbacianych polach Batumi. Powiedz nam, jak to w ko\u0144cu jest z tym Batumi i gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0105 w Gruzji.<\/p><p>M: Je\u017celi kto\u015b oczekuje, \u017ce po przyje\u017adzie do Batumi, spojrzy i po horyzont b\u0119d\u0105 plantacje herbaciane, to musz\u0119 was rozczarowa\u0107, ale tak nie jest. Po pierwsze przez zmiany w samym Batumi, ale te\u017c przez to \u017ce ich tak naprawd\u0119 du\u017co nie by\u0142o. One s\u0105 przede wszystkim w regionie Guria. Bardzo ma\u0142o jest plantacji teraz, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 na du\u017c\u0105, przemys\u0142ow\u0105 skal\u0119, wi\u0119c nie ma co oczekiwa\u0107 jakich\u015b pejza\u017cy jak ze Sri Lanki, czy innych popularnych herbacianych destynacji.<\/p><p>A: Mam wra\u017cenie, \u017ce jak jeste\u015bmy na r\u00f3\u017cnych grupach turystycznych dla Polak\u00f3w, to to pytanie si\u0119 przewija czasami. O tym jak to teraz wygl\u0105da powiemy sobie zaraz. Dlatego te\u017c pomy\u015bla\u0142y\u015bmy o tym temacie w podka\u015bcie Kaukazomaniacy, bo z t\u0105 gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0105 to ju\u017c jest troch\u0119 inaczej ni\u017c by\u0142o kiedy\u015b. Ale je\u015bli zastanawiacie si\u0119 nad kupnem herbaty gruzi\u0144skiej, spacerach w\u015br\u00f3d plantacji i robieniem pi\u0119knych zdj\u0119\u0107 przy zachodzie s\u0142o\u0144ca, to mo\u017cna. Ale dzisiaj Marta opowie Wam jak wygl\u0105da\u0142o szukanie tych plantacji herbaty gruzi\u0144skiej przy jej badaniach. Zacznijmy od tego sk\u0105d ta gruzi\u0144ska herbata si\u0119 w\u0142a\u015bciwie wzi\u0119\u0142a? Bo mo\u017ce to jest te\u017c dla was ciekawe &#8211; sk\u0105d w\u0142a\u015bciwie herbata si\u0119 wzi\u0119\u0142a w Gruzji?<\/p><p>M: Jest kilka legend, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 o tym, jak dotar\u0142y krzewy herbaciane. To by\u0142 na pewno czasy carskie, ale konkretnie czy to by\u0142o bli\u017cej XVIII, czy XIX w. to nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do tych poda\u0144. Niemniej jednak, na samym pocz\u0105tku te krzewy by\u0142y w jaki\u015b spos\u00f3b, nie wiadomo czy legalnie zabrane w pe\u0142ni czy te\u017c ukradzione z Chin, dla arystokracji gruzi\u0144skiej, kt\u00f3ra mog\u0142a te ro\u015bliny posadzi\u0107 w swoich ogrodach. Na samym pocz\u0105tku odgrywa\u0142y one rol\u0119 raczej dekoracyjn\u0105. To nie by\u0142y nasadzenia w celu pe\u0142noskalowej produkcji herbaty.<\/p><p>Sta\u0142o si\u0119 tak dopiero na ko\u0144c\u00f3wce carskich czas\u00f3w. Produkcja herbaty zacz\u0119\u0142a si\u0119 bardzo gwa\u0142townie rozwija\u0107, bo w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach Gruzji jest do tego odpowiedni klimat. P\u00f3\u017aniej ju\u017c, w czasach sowieckich, po prostu zacz\u0119to robi\u0107 wielkoprzemys\u0142owe (jak na skal\u0119 Gruzji) plantacje, z kt\u00f3rych produkowano herbat\u0119 dla ca\u0142ego ZSRR. Moja babcia pami\u0119ta, \u017ce pi\u0142a tak\u0105 gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0119 i mia\u0142a pude\u0142ko zachowane. Wtedy rzeczywi\u015bcie by\u0142a to gruzi\u0144ska herbata produkowana na du\u017c\u0105 skal\u0119. Ale zn\u00f3w: nie tak ogromna jak to si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107, zw\u0142aszcza por\u00f3wnuj\u0105c do klasycznych producent\u00f3w jak Japonia, Chiny, Sri Lanka itd.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Gdzie ro\u015bnie gruzi\u0144ska herbata?<\/h2><p>A: Powiedzia\u0142a\u015b, \u017ce w Gruzji s\u0105 warunki do tego \u017ceby uprawia\u0107 herbat\u0119. Jaki klimat warunki, jaki klimat s\u0105 potrzebne herbacie? Jak patrzy\u0142a\u015b na to pod wzgl\u0119dem swoich bada\u0144, zbieraj\u0105c materia\u0142y?<\/p><p>M: Herbata <em>Camellia sinensis<\/em>, to herbata chi\u0144ska, kt\u00f3ra jest nasadzona w Gruzji. To nie jest <em>Camellia assamica lub Camelia sinensis var. assamica<\/em>, czyli ta indyjska. <em>C. sinensis <\/em>potrzebuje stosunkowo \u0142agodnego klimatu &#8211; musi mie\u0107 wilgotne pod\u0142o\u017ce, temperatury musz\u0105 by\u0107 w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci roku ca\u0142kiem wysokie, nie mo\u017ce by\u0107 zbyt d\u0142ugo niskich temperatur, nas\u0142onecznienie musi by\u0107 du\u017ce. To s\u0105 najwa\u017cniejsze czynniki. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o z moich bada\u0144, tych czynnik\u00f3w jest wi\u0119cej, dlatego \u017ce herbata chi\u0144ska jest bardzo plastycznym gatunkiem. Oznacza to, \u017ce r\u00f3\u017cnie si\u0119 zachowuje w r\u00f3\u017cnych klimatach. Ale mo\u017ce p\u00f3\u017aniej o tym. Wybiera\u0142am te miejsca, gdy\u017c na pocz\u0105tku bada\u0144 skupia\u0142am si\u0119 na zale\u017cno\u015bci wysoko\u015bci n.p.m., na kt\u00f3rej rosn\u0105 krzewy herbaciane, a zawarto\u015bci kofeiny w herbacie.\u00a0<\/p><p>Mo\u017ce nie wszyscy wiedz\u0105, ale w herbacie jest kofeina! Jest w troszk\u0119 innej formie powiedzmy, ni\u017c ta kofeina w kawie, dlatego nie ma takiego zastrzyku energii po wypiciu herbaty, jaki dostajemy po fili\u017cance kawy. Uzale\u017cnia\u0142am swoje plantacje od tego na jakiej wysoko\u015bci n.p.m. rosn\u0105. Wiedz\u0105c \u017ce ten gradient wysoko\u015bci n.p.m. jest ma\u0142y w Gruzji, je\u015bli chodzi konkretnie o plantacje herbaty. Te plantacje musia\u0142y by\u0107 o mniej wi\u0119cej co 100 m n.p.m. Zaczyna\u0142am o 20 m n.p.m i sko\u0144czy\u0142am na 520 m n.p.m.<\/p><p>A: Czyli patrz\u0105c tak og\u00f3lnie, to w Gruzji jest dobry klimat tam, gdzie s\u0105 lekkie doliny, czy bli\u017cej morza. Ale je\u015bli my\u015blicie sobie \u017ceby postawi\u0107 sobie herbat\u0119 w doniczce na parapecie to mo\u017ce nie wyj\u015b\u0107.<\/p><p>M: Mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107, uro\u015bnie raczej, tylko b\u0119dzie pewnie inaczej smakowa\u0107 :) To, co by\u0142o znamienne u mnie, to \u017ce tylko jedna plantacja by\u0142a w Ad\u017carii. By\u0142o to w Kobuleti, kt\u00f3re jest tak naprawd\u0119 na granicy Ad\u017carii i Gurii. Pozosta\u0142e plantacje by\u0142y w Gurii i granicznych terenach Imeretii. Wydaje mi si\u0119 to te\u017c istotne, \u017ce w moim przypadku ta Ad\u017caria nie wesz\u0142a do moich bada\u0144, nie zmie\u015bci\u0142a si\u0119 w kryteriach.\u00a0<\/p><p>A: To, co mnie zaciekawi\u0142o, \u017ce te\u017c gruzi\u0144ska herbata jest bardzo plastyczna, \u017ce mo\u017ce smakowa\u0107 inaczej. Wydaje mi si\u0119, \u017ce my za bardzo o tym nie my\u015blimy. A ta gruzi\u0144ska herbata, ma przer\u00f3\u017cne nazwy, rodzaje itd. i te\u017c przecie\u017c najprawdopodobniej mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 smakami. To jest moje dzisiejsze odkrycie. B\u0119d\u0119 teraz testowa\u0107 smaki gruzi\u0144skiej herbaty.\u00a0<\/p><p>M: Tak, taste testy to \u015bwietna sprawa.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Jak znale\u017a\u0107 plantacje, gdzie ro\u015bnie gruzi\u0144ska herbata?<\/h2><p>A: Przejd\u017amy do twoich poszukiwa\u0144 plantacji. To jest te\u017c bardzo ciekawy aspekt. Jak w\u0142a\u015bciwie wygl\u0105da poszukiwanie plantacji wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie? Jak je znajdowa\u0142a\u015b? To jest fascynuj\u0105ca historia!<\/p><p>M: To by nie by\u0142o mo\u017cliwe, gdybym to robi\u0142a sama. Tak co\u015b czuj\u0119. Tak naprawd\u0119 Giorgi, m\u00f3j partner, by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra dopytywa\u0142a si\u0119 absolutnie wszystkich po drodze. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce s\u0105 plantacje gruzi\u0144skiej herbaty, ale na tym nasza wiedza si\u0119 mniej wi\u0119cej ko\u0144czy\u0142a. Ani nie wiedzieli\u015bmy gdzie one s\u0105, ani jakie one s\u0105, ani tym bardziej na jakiej wysoko\u015bci n.p.m.. Pojechali\u015bmy do Batumi i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tam jednak nie ma tych plantacji. Pewien Pan taks\u00f3wkarz, powiedzia\u0142 \u017ce on kojarzy, \u017ce by\u0142a jaka\u015b plantacja gdzie\u015b w Kobuleti. A tak naprawd\u0119 gdzie\u015b tam na jego kra\u0144cach. My jeszcze nie mieli\u015bmy ani prawa jazdy ani samochodu, wi\u0119c ca\u0142a nasza podr\u00f3\u017c w poszukiwaniu plantacji, to by\u0142o \u0142apanie stopa i jechanie gdziekolwiek, dok\u0105dkolwiek.<\/p><p>Pierwszym punktem by\u0142o Kobuleti wskazane przez Pana taks\u00f3wkarza, gdzie te\u017c pojechali\u015bmy. Zrobi\u0142am &#8220;swoje&#8221;. To znaczy losowo wybiera\u0142am 10 krzew\u00f3w, mierzy\u0142am ich wysoko\u015b\u0107 i zbiera\u0142am po jednym li\u015bciu z g\u00f3ry, \u015brodka i do\u0142u krzaka. Opr\u00f3cz tego mierzyli\u015bmy GPSem, na jakiej wysoko\u015bci n.p.m. jeste\u015bmy, \u017ceby\u015bmy mogli oszacowa\u0107 gdzie kolejne plantacja musi by\u0107. Potem znale\u017ali\u015bmy kolejne plantacje w Ozurgeti, Anaseuli, Chokhatauri itd. Znajdowali\u015bmy je mniej wi\u0119cej tak, \u017ce na Google Maps wida\u0107 by\u0142o wielkie zielone po\u0142acie, kt\u00f3re oczywi\u015bcie mog\u0142y by\u0107 wszystkim, ale nie plantacjami.<\/p><p>Nast\u0119pnie pytali\u015bmy si\u0119 na bazarach, u lokals\u00f3w, czy kto\u015b wie, gdzie s\u0105 te plantacje. Z niekt\u00f3rych artyku\u0142\u00f3w naukowych by\u0142o wiadomo, \u017ce s\u0105 jakie\u015b plantacje np. blisko Chokhatauri. Po przyje\u017adzie do takiego przys\u0142owiowego Chokhatauri pytali\u015bmy si\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w o drog\u0119. Tych mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o oczywi\u015bcie bardzo ma\u0142o, bo to s\u0105 bardzo odleg\u0142e miejsca od powiedzmy turystycznych, popularnych lokalizacji.<\/p><p>Wtedy s\u0142yszeli\u015bmy mniej wi\u0119cej tak\u0105 odpowied\u017a: &#8220;A tutaj, za tym pag\u00f3rkiem, gdzie\u015b tam one by\u0142y, ale ja teraz nie wiem czy one jeszcze tam s\u0105&#8221;. No i tak w\u0142a\u015bnie chodzili\u015bmy, przedzierali\u015bmy si\u0119 przez r\u00f3\u017cne chaszcze. Mia\u0142am ca\u0142e nogi w ranach od jakich\u015b dzikich malin itp., bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych plantacji nie by\u0142a dost\u0119pna. W takim sensie, \u017ce by\u0142y zaro\u015bni\u0119te, a nie jako\u015b fizycznie odgrodzone.<\/p><p>\u017badna z nich nie by\u0142a jako\u015b odgrodzona, nie by\u0142o te\u017c oznacze\u0144, \u017ce nale\u017cy do jakiej\u015b firmy. P\u00f3\u017aniej si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce wchodzi\u0142am na teren jakiej\u015b plantacji, ale wszyscy z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bmy m\u00f3wili: &#8220;Wchod\u017acie sobie spokojnie, r\u00f3bcie co tam potrzebujecie&#8221;, i tyle. To absolutnie nie wygl\u0105da\u0142o jak jakie\u015b &#8220;przedsi\u0119biorstwo&#8221; robi\u0105ce herbat\u0119, ku mojemu zaskoczeniu. Wyobra\u017ca\u0142am sobie, mo\u017ce filmowo, tarasy herbaciane, a tego nie by\u0142o.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Czy mo\u017cna zwiedza\u0107 plantacje, gdzie ro\u015bnie gruzi\u0144ska herbata?<\/h2><p>A: Te\u017c mi przychodzi na my\u015bl, \u017ce s\u0105 tarasy na wzg\u00f3rzach, krzewy pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi si\u0119 chodzi. Te\u017c mam jakie\u015b takie filmowe wyobra\u017cenie. Wi\u0119c je\u015bli szukacie czego\u015b takiego w Gruzji, to mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 inaczej. Mo\u017cecie np. przeje\u017cd\u017ca\u0107 obok jakiego\u015b pola i si\u0119 nawet nie zorientowa\u0107.<\/p><p>M: Tak, dok\u0142adnie. P\u00f3\u017aniej sobie zda\u0142am spraw\u0119 jak je\u017adzi\u0142am marszrutk\u0105 z Kobuleti do Poti, \u017ce po drodze, w niekt\u00f3rych miejscach to nie s\u0105 jakie\u015b &#8220;krzaczory&#8221;, tylko to s\u0105 krzaki herbaty. Tylko \u017ce zaro\u015bnie i ich nie wida\u0107. P\u00f3\u017aniej zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119, \u017ce wida\u0107 te rz\u0105dki, \u017ce one by\u0142y tak zasadzone, oczywi\u015bcie dla \u0142atwo\u015bci dost\u0119pu do nich. No ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych plantacji nie jest turystyczna.<\/p><p>Oczywi\u015bcie jest ruch odrodzeniowy, s\u0105 takie ma\u0142e plantacje, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie pr\u00f3buj\u0105 odtwarza\u0107 tak\u0105 turystyk\u0119 herbacian\u0105. \u017be zak\u0142ada si\u0119 fajny kapelusz, zbiera si\u0119 li\u015bcie, pije si\u0119 t\u0119 herbat\u0119, ale zn\u00f3w, to jest na zupe\u0142nie inn\u0105 skal\u0119, ni\u017c my sobie to wyobra\u017camy. To s\u0105 raczej takie bardzo ma\u0142e, lokalne, wytw\u00f3rnie, robione przez raczej pasjonat\u00f3w. Nie s\u0105dz\u0119 \u017ceby to by\u0142y takie wielkie korporacje i firmy, kt\u00f3re si\u0119 tym zajmuj\u0105. Tacy tury\u015bci mog\u0105 by\u0107 mo\u017ce jak\u0105\u015b tylko ga\u0142\u0119zi\u0105 ich sposob\u00f3w zarabiania.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Czy istnieje domowa herbata gruzi\u0144ska?<\/h2><p>A: Opr\u00f3cz tego, \u017ce biznesy si\u0119 odradzaj\u0105, mo\u017cna kupi\u0107 coraz wi\u0119cej paczkowanej herbaty. Mam w\u0142a\u015bnie wra\u017cenie, \u017ce ona jest raczej nastawiona na turyst\u00f3w. Cho\u0107 nie wygl\u0105da jak ta standardowa, kupowana przez Gruzin\u00f3w, w sklepie spo\u017cywczym. Jest drugi wymiar &#8211; teraz b\u0119dzie element prywatnej historii&#8230; Jak by\u0142am jeden z raz\u00f3w na bazarze, to by\u0142 pan kt\u00f3ry sprzedawa\u0142 domow\u0105 herbat\u0119. Mia\u0142 3 jutowe worki, w kt\u00f3rej by\u0142y r\u00f3\u017cne rodzaje herbat i pr\u00f3buj\u0105c mi wyt\u0142umaczy\u0107 jak\u0105 ma herbat\u0119, t\u0142umaczy\u0142 \u017ce to po prostu jego domowa. Ja oczywi\u015bcie tak si\u0119 nie znam, rozr\u00f3\u017cniam tylko kolory herbat. Tak czy inaczej, to zupe\u0142nie nie wygl\u0105da\u0142o jakby to by\u0142 popularny produkt w\u015br\u00f3d Gruzin\u00f3w. Pytanie jaki jest te\u017c ten wymiar herbaty Gruzin\u00f3w, taki zbli\u017cony do wina na bazarze.<\/p><p>M: Z moich pi\u0119cioletnich obserwacji rodzin i znajomych gruzi\u0144skich wynika, \u017ce po prostu tej herbaty si\u0119 nie pije. Pije si\u0119 ja g\u0142\u00f3wnie, gdy si\u0119 jest chorym. Po prostu nie pije si\u0119 herbaty w Gruzji za bardzo. Mo\u017ce troch\u0119 smutne jest to, \u017ce je\u015bli si\u0119 ju\u017c pije to jest to zwykle herbata MARIAM, kt\u00f3ra pochodzi z Azerbejd\u017canu. Ona jest og\u00f3lnodost\u0119pna, tania i po prostu zwyk\u0142a. Tak jak kiedy\u015b w Polsce pijano raczej tylko Liptona. Teraz to si\u0119 zacz\u0119\u0142o zmienia\u0107 w Polsce wraz ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 konsumenck\u0105, otwarciem si\u0119 na nowe smaki itd.<\/p><p>Jednak w samej Gruzji bardzo trudno spotka\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra dla smaku, dla przyjemno\u015bci pije sobie herbat\u0119. To co jest dla mnie niesamowite, to jeszcze nie tak dawno temu, du\u017co rodzin, kiedy jeszcze zajmowano si\u0119 przydomow\u0105 hodowl\u0105 ro\u015blin na szersz\u0105 skal\u0119, mia\u0142o swoje krzaki herbaciane. To wchodzi\u0142o te\u017c w tak\u0105 nieformaln\u0105 gospodark\u0119, gdy\u017c zwykle kobiety zbiera\u0142y li\u015bcie, suszy\u0142y, zwija\u0142y (li\u015bcie trzeba zwija\u0107 w konkretny spos\u00f3b), a nast\u0119pnie to sprzedawa\u0142y na skup lub bezpo\u015brednio na bazarze<\/p><p>Nie wiem czy to by\u0142o tak, \u017ce Gruzini kiedy\u015b pili o wiele wi\u0119cej herbaty i zaprzestali z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, czy tej herbaty w takich ilo\u015bciach po prostu nigdy si\u0119 nie pija\u0142o. Dlatego \u017ce je\u015bli teraz wejdziemy na wi\u0119kszo\u015b\u0107 bazar\u00f3w, no to opisy herbaty s\u0105 zwykle po rosyjsku lub angielsku.<\/p><p>Nie widz\u0119 szczerze m\u00f3wi\u0105c, aby Gruzini chodzili i kupowali sobie herbat\u0119. Nawet t\u0119 lokaln\u0105, &#8220;nasz\u0105 gruzi\u0144sk\u0105&#8221;. Wydaje mi si\u0119, \u017ce staje si\u0119 to troszeczk\u0119 takim kolejnym &#8220;produktem narodowym&#8221; do sprzeda\u017cy. Przez to, \u017ce przez samych Gruzin\u00f3w to nie jest jako\u015b szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto konsumowany nap\u00f3j, no to wydaje mi si\u0119 \u017ce trudno jest go sprzeda\u0107 jako taki &#8220;produkt narodowy&#8221;. Przyk\u0142adowo, wino mniej wi\u0119cej wszyscy pij\u0105, funkcjonuje sobie w kulturze &#8211; nie trzeba tego nawet t\u0142umaczy\u0107. A z t\u0105 herbat\u0105 nie jest tak do ko\u0144ca. Nie wiem czy te\u017c masz takie spostrze\u017cenia. Mo\u017ce to tak wygl\u0105da tylko w moim kontek\u015bcie?<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Gdzie mo\u017cna kupi\u0107 gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0119?<\/h2><p>A: Ja mam do\u015b\u0107 podobne spostrze\u017cenia. Przypomnia\u0142a mi si\u0119 taka anegdota, czuj\u0119 si\u0119 troszk\u0119 jak taki dinozaur kaukaski&#8230; Ale&#8230; Jak by\u0142am po raz pierwszy w Gruzji 15 lat temu, przed moimi studiami w Gruzji, pojecha\u0142am zobaczy\u0107 co to za kraj i czy na pewno chc\u0119 tam rok studiowa\u0107. To by\u0142o zim\u0105 i nie uda\u0142o mi si\u0119 do Batumi pojecha\u0107, \u017ceby te &#8220;herbaciane pola&#8221; zobaczy\u0107. Chodzi\u0142am po Tbilisi i szuka\u0142am s\u0142ynnej herbaty gruzi\u0144skiej, na prezent. Cz\u0142owiek &#8211; student, nie\u015bwiadomy&#8230; Teraz jest inaczej, gdy\u017c s\u0105 produkty dla turyst\u00f3w, ale wtedy pyta\u0142am r\u00f3\u017cnych znajomych i nic nie by\u0142o.<\/p><p>Wtedy przy cz\u0119\u015bci turystycznej Tbilisi, blisko Maidanis Moedani, by\u0142 taki jeden ma\u0142y sklepik z wyszukanymi herbatami i kawami typu specialite. Ale gruzi\u0144ska herbata by\u0142a jedn\u0105 z przynajmniej 20 r\u00f3\u017cnych herbat. By\u0142a tylko 1 gruzi\u0144ska herbata, a wszystkie inne to by\u0142y te, kt\u00f3re znamy z innych stron \u015bwiata. Ewidentnie by\u0142a pod turyst\u00f3w. Gdy pyta\u0142am gdzie mo\u017cna kupi\u0107 gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0119, to odpowiadali mi: &#8220;Ale po co chcesz kupowa\u0107 gruzi\u0144sk\u0105 herbat\u0119? Kup tak\u0105 normaln\u0105, jak\u0105 wszyscy kupuj\u0105!&#8221;. Teraz mam wra\u017cenie, \u017ce t\u0105 herbat\u0119 da si\u0119 du\u017co \u0142atwiej kupi\u0107.<\/p><p>Na wspomnianym bazarze w Tskaltubo, gdy pyta\u0142am si\u0119 Pana po gruzi\u0144sku o herbat\u0119, to on mi odpowiada\u0142 podaj\u0105c nazwy tylko po rosyjsku. Mo\u017ce on podejrzewa\u0142, \u017ce nie zrozumiem, ale mo\u017cliwe \u017ce w obiegowym u\u017cyciu herbaty s\u0105 w ten spos\u00f3b nazywane. To troch\u0119 rezonuje, z tym co powiedzia\u0142a\u015b. Moje do\u015bwiadczenia s\u0105 podobne. Nie wiem, czy kto\u015b prowadzi\u0142 jakie\u015b du\u017ce badania na ten temat, je\u015bli znacie to dajcie zna\u0107 w komentarzach! Te\u017c mam takie wra\u017cenie, \u017ce to nie jest tak, \u017ce Gruzini zasiadaj\u0105, tak jak np. w Azerbejd\u017canie, jest ca\u0142a ceremonia itp. Tu jest troch\u0119 inaczej, co mo\u017ce by\u0107 szokiem dla niekt\u00f3rych.<\/p><p>M: Tak dok\u0142adnie! Nawet je\u017celi si\u0119 p\u00f3jdzie do jakiegokolwiek sklepu spo\u017cywczego, to owszem tej herbaty jest znacznie wi\u0119cej, ale jest ona znacz\u0105co dro\u017csza od chocia\u017cby tureckiej, czy azerbejd\u017ca\u0144skiej. Mo\u017ce to te\u017c przez to Gruzini wybieraj\u0105 t\u0119 w ni\u017cszej cenie. Nie wiem. Te marki, kt\u00f3re teraz funkcjonuj\u0105, s\u0105 albo ewidentnie nowe, kt\u00f3re si\u0119 dopiero pojawi\u0142y, ale by\u0142y od lat ale zosta\u0142y mocno od\u015bwie\u017cone, zrewitalizowane jako biznesy, to s\u0105 po prostu drogie jak na herbat\u0119. Oczywi\u015bcie zach\u0119cam do wybierania lokalnych, ma\u0142ych producent\u00f3w, niezale\u017cnie od tego czy to jest gruzi\u0144ska herbata, czy inny produkt. Niemniej jednak trudno jest wyj\u015b\u0107 z takiego za\u0142o\u017cenia, \u017ce &#8220;Gruzja herbat\u0105 stoi&#8221;, bo nie do ko\u0144ca jednak tak jest.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Jak wypada gruzi\u0144ska herbata w badaniach naukowych?<\/h2><p>A: Chcia\u0142am Ci\u0119 jeszcze podpyta\u0107 o jaki\u015b najciekawszy albo najbardziej zaskakuj\u0105cy wniosek, aspekt po swoich ciekawych i unikatowych badaniach. Ma\u0142o kto bada herbat\u0119 gruzi\u0144sk\u0105, tym bardziej po polsku, wi\u0119c tym bardziej jestem ciekawa jakie by\u0142y twoje momenty zastanowienia albo zaskoczenia.<\/p><p>M: Jak pisa\u0142am swoj\u0105 prac\u0119, mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce my prawie nic nie wiemy o herbacie, tym bardziej gruzi\u0144skiej. Zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce z herbat\u0105, tak naprawd\u0119 z ka\u017cdym produktem wytwarzanym z ro\u015blin, jest dok\u0142adnie tak samo jak z tym s\u0142awnym terroir win. Wino sk\u0105d\u015b ma taki a taki profil, ma specjaln\u0105 specyfikacj\u0119, ma taki i taki smak, niepowtarzalny dla innych region\u00f3w i jest unikatowy w\u0142a\u015bnie przez to, \u017ce gdzie\u015b ro\u015bnie.<\/p><p>Przyk\u0142adem jest chocia\u017cby szampan, kt\u00f3ry jest tylko z Szampanii, to chyba taki najbardziej znany przyk\u0142ad. Okazuje si\u0119, \u017ce z herbat\u0105 jest ca\u0142kiem podobnie, dlatego \u017ce herbata herbacie nier\u00f3wna. Nie m\u00f3wi\u0119 o jako\u015bci, gdy\u017c niekt\u00f3rzy mog\u0105 wole\u0107 bardziej kwa\u015bn\u0105 herbat\u0119, l\u017cejsz\u0105, nie wchodz\u0119 w to czy ona jest zielona, czarna itd. bo to nadal jest herbata chi\u0144ska<em> C. sinensis<\/em>, z tym \u017ce na r\u00f3\u017cne sposoby przetwarzana.<\/p><p>Samo to gdzie s\u0105 te krzaki, czy s\u0105 nawo\u017cone czy nie, czy rosn\u0105 na stromym stoku, czy s\u0105 du\u017ce okresy suszy, czy plantacje s\u0105 zadbane, s\u0105 plewione, przycinanie, ilokrotnie w sezonie, itd., to wszystko wp\u0142ywa na zawarto\u015b\u0107 przynajmniej kofeiny w li\u015bciach. W herbacie jest bardzo du\u017co innych sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3rych nie mia\u0142am mo\u017cliwo\u015bci bada\u0107, ale na kt\u00f3re te wymienione czynniki te\u017c mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107. Ja mia\u0142am mo\u017cliwo\u015b\u0107 bada\u0107 tylko wspomnian\u0105 kofein\u0119. Nie mia\u0142am zaplecza laboratoryjnego, czy finansowego, \u017ceby inne elementy jeszcze z herbaty wy\u0142uska\u0107.<\/p><p>Dla mnie to jest w\u0142a\u015bnie niesamowite, \u017ce pijemy herbat\u0119 z Gurii, to na pierwszy rzut oka pijemy po prostu herbat\u0119 z Gurii. A tak naprawd\u0119 pijemy herbat\u0119, kt\u00f3ra si\u0119 charakteryzuje jakim\u015b profilem chemicznym. To si\u0119 mo\u017ce kiedy\u015b sta\u0107 si\u0119 przydatne np. dla konsument\u00f3w z nadci\u015bnieniem, kt\u00f3rzy wiedzieliby \u017ce przyk\u0142adowo z plantacji wysokog\u00f3rskich chi\u0144skich herbata charakteryzuje si\u0119 ni\u017csz\u0105\/ wy\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kofeiny, a herbaty gruzi\u0144skie maj\u0105 wi\u0119cej\/ mniej kofeiny. Samo pojawienie si\u0119 tej informacji by\u0142oby bardzo przydatne. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce jeszcze pewnie d\u0142ugo tego nie b\u0119dzie.<\/p><p>Zauwa\u017cy\u0142am te\u017c, \u017ce terroir jest szalenie istotne w herbacie, nawet w obr\u0119bie tych plantacji, kt\u00f3re ja bada\u0142am. Moje wyniki by\u0142y takie, \u017ce w plantacjach kt\u00f3re by\u0142y bardziej zadbane, by\u0142y nawo\u017cone i by\u0142y akurat ni\u017cej by\u0142o wi\u0119cej kofeiny. Z innych bada\u0144 wynika zale\u017cno\u015b\u0107 dok\u0142adnie odwrotna. Sama kultura bada\u0144 nad herbat\u0105, nie jest metodologicznie \u015bwietna, bo brakuje bardzo wielu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w niezb\u0119dnych do tego, aby mo\u017cna by\u0142o por\u00f3wnywa\u0107 wyniki tych bada\u0144.<\/p><p>W moim przypadku wysz\u0142o tak, raczej z powodu braku lub sk\u0105pego nawo\u017cenia na wy\u017cszych plantacji, skromniejszymi stokami, co mog\u0142o powodowa\u0107 wyp\u0142ukiwanie gleby. To tworzy sytuacj\u0119 stresow\u0105 dla tych krzew\u00f3w, wi\u0119c one &#8220;inwestowa\u0142y&#8221; swoj\u0105 energi\u0119 w wzrost wyd\u0142u\u017ceniowy albo zwi\u0119kszona powierzchni\u0119 li\u015bci, tak by mog\u0142y konkurowa\u0107 o zasoby. Te kt\u00f3rym by\u0142o &#8220;dobrze&#8221;, mog\u0142y wi\u0119cej inwestowa\u0107 energi\u0119 w produkcj\u0119 kofeiny, kt\u00f3ra jest metabolitem wt\u00f3rnym. Zaspokoi\u0142y swoje podstawowe potrzeby i mog\u0142y wi\u0119cej tej kofeiny produkowa\u0107, ujmuj\u0105c to tak bardzo skr\u00f3towo i obrazowo. Gruzi\u0144ska herbata to nie jest jaka\u015b inna herbata, to herbata chi\u0144ska kt\u00f3ra po prostu ro\u015bnie w Gruzji. To wed\u0142ug mnie wa\u017cne aby wybrzmia\u0142o, dlatego bo nadal mam wra\u017cenie, \u017ce du\u017co os\u00f3b my\u015bli, \u017ce to jest jeszcze jaka\u015b inna herbata.<\/p><p>A: Zastanawiam si\u0119 czy nie obali\u0142y\u015bmy jakich\u015b mit\u00f3w gigantycznych! Teraz jak b\u0119dziecie pili lub poszukiwali herbaty gruzi\u0144skiej to ju\u017c b\u0119dziecie te wszystkie rzeczy wiedzie\u0107. Wydaje mi si\u0119, \u017ce na pewno wielu z nas nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy sk\u0105d przysz\u0142a herbata do Gruzji i co to oznacza dla kupuj\u0105cego.<\/p><p>M: Ja od razu zaznacz\u0119, \u017ce to nie oznacza, \u017ce ta herbata jest gorsza, ona jest po prostu inna. Ma na pewno inny profil chemiczny, co wp\u0142ywa na jej smak i w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p><p>A: W\u0142a\u015bnie, zach\u0119cam do kupowania, pr\u00f3bowania, co jest podparte badaniami np. r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy tak\u0105 herbat\u0105 z bazarku, a paczkowan\u0105. Jak b\u0119dziecie robi\u0107 takie testy to dawajcie nam zna\u0107! Mo\u017ce to jest pomys\u0142 na odcinek dla Kaukazomaniak\u00f3w?! Zach\u0119camy do patrzenia na herbat\u0119, przez by\u0107 mo\u017ce nowe dla was informacje. Na koniec chcia\u0142am Ci bardzo Marta podzi\u0119kowa\u0107 nie tylko za ch\u0119\u0107 podzielenia si\u0119 t\u0105 wiedz\u0105, ale te\u017c za to, \u017ce mia\u0142a\u015b tak\u0105 gotowo\u015b\u0107 po tych wszystkich krzakach chodzi\u0107 i potem nam te wyniki przekazywa\u0107. Zach\u0119camy do zg\u0142\u0119biania wiedzy i inspirowania si\u0119!<\/p><p>M: Ja te\u017c bardzo dzi\u0119kuj\u0119. Nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce moje badania ujrz\u0105 inne \u015bwiat\u0142o ni\u017c uniwersyteckie, w obr\u0119bie mojego promotora i recenzenta :)<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Herbaciane pola Batumi \u2013 kt\u00f3\u017c nie zna tego zwrotu? Wydaje si\u0119, \u017ce prawie ka\u017cdemu Batumi kojarzy si\u0119 z polami herbaty. I w\u0142a\u015bnie gruzi\u0144ska herbata b\u0119dzie tematem dzisiejszego odcinka podcastu Kaukazomaniak\u00f3w. Do tego odcinka zaprosi\u0142am moj\u0105 zespo\u0142ow\u0105 kole\u017cank\u0119, Mart\u0119 Holc, kt\u00f3ra odpowie Wam na pytanie, czy w Batumi faktycznie ro\u015bnie gruzi\u0144ska herbata. A do tego porozmawiamy, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":27836,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[785,415],"tags":[1044,10],"class_list":["post-27834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gruzja","category-podcast","tag-gruzinska-herbata","tag-gruzja"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27834"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34657,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27834\/revisions\/34657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}