{"id":27746,"date":"2023-10-31T19:27:34","date_gmt":"2023-10-31T18:27:34","guid":{"rendered":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/?p=27746"},"modified":"2023-11-12T17:14:40","modified_gmt":"2023-11-12T16:14:40","slug":"kaukazomaniacy-27","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/kaukazomaniacy-27\/","title":{"rendered":"9 pyta\u0144 o lasy w Gruzji (z odpowiedziami)"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"27746\" class=\"elementor elementor-27746\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-672e0d5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"672e0d5\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76b91b4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"76b91b4\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\"><p>Co maj\u0105 osuwiska ziemi wsp\u00f3lnego z drzewami rosn\u0105cymi w Raczy? Czy powinno nas to w og\u00f3le interesowa\u0107 jako turyst\u00f3w na kaukaskich wakacjach? Dzisiaj na warsztat bierzemy lasy w Gruzji i porozmawiamy o tym, dlaczego za jaki\u015b czas gruzi\u0144skie zalesione wzg\u00f3rza mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej.<\/p><p><iframe src=\"https:\/\/widget.spreaker.com\/player?episode_id=57460252&amp;theme=light&amp;playlist=false&amp;playlist-continuous=false&amp;chapters-image=true&amp;episode_image_position=right&amp;hide-logo=false&amp;hide-likes=false&amp;hide-comments=false&amp;hide-sharing=false&amp;hide-download=true\" width=\"100%\" height=\"200px\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p><p>Gruzja jest jednym z 34 kraj\u00f3w na \u015bwiecie z najwi\u0119ksz\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 i jednym z najwy\u017cszych poziom\u00f3w endemizmu. Czyli takiej przyrody, kt\u00f3rej nie spotkamy nigdzie indziej. Znajdziemy na terenach Gruzji drzewa typowe dla tych obszar\u00f3w, jeszcze z czas\u00f3w staro\u017cytnych. Wszystkie te elementy sprawiaj\u0105, \u017ce zachwycamy si\u0119 przyrod\u0105 Kaukazu, za\u015b lasy, g\u00f3ry, rzeki i lodowce to jedne z miejsc, kt\u00f3re ch\u0119tnie uwieczniamy na naszych zdj\u0119ciach z wakacji. I opowiadamy o nich m\u00f3wi\u0105c znajomym, jak w Gruzji jest pi\u0119knie.<\/p><p>Gruzi\u0144skie lasy maj\u0105 jednak pewien problem i jest to problem zwi\u0105zany z nami, lud\u017ami. Dzisiaj w\u0142a\u015bnie o tej relacji chcia\u0142abym Ci wi\u0119cej opowiedzie\u0107. Jednym z zagadnie\u0144 wp\u0142ywaj\u0105cy na ca\u0142y ekosystem regionu jest wycinka las\u00f3w. I oczywi\u015bcie, nie dzieje si\u0119 to tylko na Kaukazie, ale \u017ce my opowiadamy Ci o Kaukazie, to postanowili\u015bmy poruszy\u0107 i ten w\u0105tek.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Co powoduje wycinka las\u00f3w w Gruzji?<\/h2><p>Wycinka las\u00f3w w Gruzji prowadzi najpierw do zmiany struktury las\u00f3w, do ich degradacji oraz do zmniejszenia bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci na danym terenie. Czasami na miejsce starych drzew sadzi si\u0119 inne, ale cz\u0119sto ju\u017c szybciej rosn\u0105ce lub obce dla danego regionu i do tego agresywne (inwazyjne) gatunki. Co prowadzi do zmiany tego, co las daje zwierz\u0119tom w nim \u017cyj\u0105cym oraz okolicznym mieszka\u0144com. A jak zmienia si\u0119 flora i fauna, to zmienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c klimat.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Lasy w Gruzji &#8211; jak wygl\u0105da\u0142a ich sytuacja w XX wieku?<\/h2><p>Zmiana struktury las\u00f3w w Gruzji to nie jest proces, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 wczoraj. XX wiek dla las\u00f3w w tej cz\u0119\u015bci Kaukazu przyni\u00f3s\u0142 sporo wydarze\u0144. W czasie wojny lasy w Gruzji by\u0142y palone przez okupant\u00f3w jako element strategii wojskowej. W pocz\u0105tkowych dekadach ZSRR (1930-1950) prowadzono masow\u0105 wycink\u0119 las\u00f3w, poniewa\u017c drewno jako surowiec by\u0142o intensywnie wykorzystywane. Nie zajmowano si\u0119 wtedy du\u017co ochron\u0105 przyrody. W II po\u0142owie XX wieku (1950-1990) pojawia\u0142y si\u0119 inicjatywy dotycz\u0105ce ochrony przyrody oraz rekultywacji teren\u00f3w i nasadze\u0144 m\u0142odych drzew w miejscach, gdzie lasy w Gruzji by\u0142y wycinane. Ale lasy by\u0142y wtedy te\u017c eksploatowane, mi\u0119dzy innymi przez ko\u0142chozy wykonuj\u0105ce kolejne plany gospodarcze republiki.<\/p><p>Burzliwe lata 90-te XX wieku w Gruzji dodatkowo przynios\u0142y gruzi\u0144skim lasom okres zwi\u0119kszonej, cz\u0119sto nielegalnej, wycinki oraz nie w pe\u0142ni kontrolowanego, wykorzystania drewna na opa\u0142. I nie m\u00f3wimy tutaj o liczbie metr\u00f3w sze\u015bciennych, kt\u00f3rych zwyk\u0142y Gruzin mo\u017ce wzi\u0105\u0107 na \u017ciguli i zawie\u017a\u0107 rodzinie do ogrzania. Ale do statystyk zaraz dojdziemy.<\/p><p>Pod koniec lat 90-tych zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w Gruzji programy finansowane m.in. przez Bank \u015awiatowy czy ONZ, kt\u00f3rych celem by\u0142a ochrona las\u00f3w w Gruzji lub przeciwdzia\u0142anie skutkom nadmiernej wycinki drzew. Jednak jak to z lasami i przyrod\u0105 bywa, na odbudow\u0119 potrzeba wielu dekad, je\u015bli nie setek lat. A i to nie zawsze jest mo\u017cliwe, je\u015bli m\u00f3wimy o rejonach z przyrod\u0105 endemiczna, nigdzie indziej niespotykan\u0105.<\/p><p>Dla tych z Was, kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 gatunkami drzew dodam, \u017ce na trenie wsp\u00f3\u0142czesnej Gruzji najcz\u0119\u015bciej rosn\u0105 buki, d\u0119by gruzi\u0144skie, graby, kasztanowce, jesiony i klony. A drzew iglastych du\u017co jest jode\u0142 oraz \u015bwierk\u00f3w orientalnych.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Ile hektar\u00f3w las\u00f3w uby\u0142o w Gruzji?<\/h2><p>To sp\u00f3jrzmy na kilka statystyk. Zgodnie z danymi Global Forest Watch w latach 2001 \u2013 2022 w Gruzji uby\u0142o ponad 11 tysi\u0119cy hektar\u00f3w las\u00f3w, z czego w ostatnich siedmiu latach w Gruzji powierzchnia las\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 o ponad 2 tysi\u0105ce hektar\u00f3w. To brzmi jak abstrakcyjna wielko\u015b\u0107, zatem wyobra\u017a sobie boisko do pi\u0142ki no\u017cnej. A teraz wyobra\u017a sobie 3100 takich boisk \u2013 o tak\u0105 powierzchni\u0119 jest mniej las\u00f3w w Gruzji w ostatnich 7 latach. W tych danych m\u00f3wimy o ca\u0142ej Gruzji z terenami Abchazji i Osetii Po\u0142udniowej.<\/p><p>Ale patrz\u0105c na Gruzj\u0119 przez ostatnie dwie dekady najwi\u0119cej las\u00f3w znikn\u0119\u0142o w 3 regionach \u2013 Samcche Dzawachetia, Kachetia i Megrelia-Swanetia. Ubytki las\u00f3w w tych terenach po ponad 50% wszystkich w ca\u0142ej Gruzji. W ostatnich siedmiu latach na prowadzenie w tym rankingu wychodzi region Megrelii i G\u00f3rnej Swanetia. W tych danych liczymy lasy w Gruzji i ich wszystkie ubytki, zar\u00f3wno poprzez bezpo\u015bredni\u0105 wycink\u0119, jak i po\u017cary czy wypalanie. Lasy w Gruzji (i nie tylko) mog\u0105 ulega\u0107 degradacji te\u017c przez choroby, cz\u0119sto spowodowane dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Tutaj nie ma niestety dok\u0142adnych danych, poniewa\u017c tak jak sam temat wycinki by\u0142 przez wiele lat lekko w szarej strefie, tak samo nie by\u0142o pieni\u0119dzy na wiele bada\u0144.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Gdzie rosn\u0105 lasy w Gruzji?<\/h2><p>Sp\u00f3jrzmy teraz na lasy w Gruzji w szerszym kontek\u015bcie, tzn. ukszta\u0142towania terenu w tym kraju. Szacuje si\u0119, \u017ce 98% las\u00f3w w Gruzji porasta zbocza g\u00f3r. Jak pomy\u015blisz sobie o ukszta\u0142towaniu terenu na Kaukazie, to jest tam ma\u0142o szerokich dolin. Z tym \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 dwa aspekty.<\/p><p>Po pierwsze, tylko cz\u0119\u015b\u0107 teren\u00f3w mo\u017ce by\u0107 pokryta lasem, poniewa\u017c od pewnej wysoko\u015bci drzewa po prostu nie rosn\u0105. Zatem to nie jest tak, \u017ce ca\u0142a Gruzja jest zalesiona. Po drugie, drzewo, jak ka\u017cda ro\u015blina w jakim\u015b stopniu, zwi\u0105zuje gleb\u0119 i sprawia, \u017ce ta gleba ma si\u0119 niejako czego trzyma\u0107 na tej g\u00f3rze. Je\u015bli tych drzew, a w efekcie i innych ro\u015blin, jest coraz mniej, wtedy gleba trzyma si\u0119 tej g\u00f3ry coraz s\u0142abiej.<\/p><p>Im s\u0142abiej si\u0119 trzyma, tym trudniej ro\u015blinom tam urosn\u0105\u0107. A do tego, im s\u0142abiej si\u0119 trzyma, tym szybciej pod wp\u0142ywem na przyk\u0142ad ulewnego deszczu si\u0119 osuwa. I na tereny w dolinach schodz\u0105 na przyk\u0142ad szybkie powodzie, powodzie b\u0142otne lub dochodzi do osuwisk. Na przyk\u0142ad na kurorty g\u00f3rskie, gdzie tury\u015bci sp\u0119dzaj\u0105 czas na wakacjach. Grawitacja jest nieub\u0142agana na naszej planecie.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Dlaczego temat eksploatacji las\u00f3w jest wa\u017cny dla turyst\u00f3w?<\/h2><p>Dlaczego o tym w og\u00f3le m\u00f3wimy w podca\u015bcie Kaukazomaniacy? Dlaczego to temat, dotykaj\u0105cy praktycznie ka\u017cdego, kto by\u0142 cho\u0107 raz w Gruzji? Nawet jak nie maszerowa\u0142 z wielk\u0105 siekier\u0105 i nie zabiera\u0142 do domu bali starego kaukaskiego drewna jako pami\u0105tki z wakacji?<\/p><p>Nadmierna ekspolatacja las\u00f3w, np. pod potrzeby budowy infrastruktury turystycznej te\u017c jest problemem, kt\u00f3ry obecnie obserwujemy. Na przyk\u0142ad, \u017ceby da\u0142o si\u0119 jeszcze bli\u017cej autem terenowym podjecha\u0107 pod lodowiec czy jeszcze g\u0142\u0119biej w g\u0142\u0119bsz\u0105 g\u0142usz\u0119 wjecha\u0107. Tych aspekt\u00f3w jest znacznie wi\u0119cej, ale przytoczmy te, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej mi si\u0119 w tym sezonie wakacyjnym rzuci\u0142y po analizie grup facebookowych dla turyst\u00f3w.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Jak mo\u017cna odbudowa\u0107 lasy w Gruzji?<\/h2><p>Wycinka drzew czy inne formy intensywnego wykorzystania las\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z jeszcze jednym aspektem, czyli szansami na odtworzenie tych teren\u00f3w. Patrz\u0105c na do\u015bwiadczenia radzieckie Gruzji wida\u0107, \u017ce tereny najbardziej zdewastowane i wed\u0142ug bada\u0144 z 2015 roku prawie niemo\u017cliwe do odtworzenia to tereny zarz\u0105dzane przez by\u0142e ko\u0142chozy. Struktura las\u00f3w jest w nich zniszczona oraz wprowadzone zosta\u0142y gatunki ro\u015blin, kt\u00f3re ca\u0142kiem zmieni\u0142y ekosystem tych teren\u00f3w. W efekcie cz\u0119sto to tereny z bardzo post\u0119puj\u0105ca erozj\u0105 gleby lub z tak\u0105 gleb\u0105, kt\u00f3ra prawie ca\u0142kiem sp\u0142yn\u0119\u0142a. Odbudowa takich teren\u00f3w w spos\u00f3b naturalny trwa znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c \u017cycie jednego pokolenia. A konsekwencj\u0105 takiego stanu rzeczy s\u0105 cz\u0119stsze osuwiska i lawiny oraz zmiany klimatu w danym regionie.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Jakie s\u0105 statystyki nielegalnej wycinki w Gruzji?<\/h2><p>Sp\u00f3jrzmy jeszcze na dost\u0119pne dane w\u0142adz Gruzji na temat nielegalnej wycinki. W 2019 roku by\u0142o ponad 3,5 tysi\u0105ca takich przypadk\u00f3w i szacuje si\u0119, \u017ce wyci\u0119to ponad 21 tysi\u0119cy metr\u00f3w sze\u015bciennych drewna. W 2020 roku by\u0142o prawie 3 tysi\u0105ce takich przypadk\u00f3w i wyci\u0119to ponad 16 tysi\u0119cy. Za to w 2022 roku gruzi\u0144skie oficjalne statystyki m\u00f3wi\u0105 o ponad 12 tysi\u0105cach przypadk\u00f3w nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zanej z lasami, w tym prawie 4 tysi\u0105ce zwi\u0105zanych z nielegaln\u0105 wycink\u0105 i wykorzystaniem zasob\u00f3w lasu. \u00a0M\u00f3wimy tutaj o przypadkach zarejestrowanych, czyli kto\u015b zosta\u0142 z\u0142apany na tym dzia\u0142aniu. Dla por\u00f3wnaniu Polskie Lasy Pa\u0144stwowe szacuj\u0105, \u017ce statystyczny Polak zu\u017cywa rocznie 1 metr sze\u015bcienny drewna, czyli to zdecydowanie nie by\u0142y przypadki zbierania opa\u0142u na zim\u0119 przez okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p><p>Co si\u0119 dzieje z wycinanym drewnem w Gruzji (tym legalnym i tym mniej)? Wiele \u017ar\u00f3de\u0142 badaj\u0105cych wycink\u0119 las\u00f3w podaje, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w trafia ono na eksport do ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u zwi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 drzewn\u0105 oraz jako materia\u0142 opa\u0142owy.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Jaki jest spo\u0142eczny aspekt znikaj\u0105cych las\u00f3w w Gruzji?<\/h2><p>Na koniec dzisiejszego odcinka podcastu Kaukazomaniak\u00f3w sp\u00f3jrzmy jeszcze na spo\u0142eczny i ekonomiczny wymiar las\u00f3w w Gruzji. Od wiek\u00f3w w wielu regionach, r\u00f3wnie\u017c lasy w Gruzji pozwala\u0142y lokalnym mieszka\u0144com prze\u017cy\u0107. Przez zr\u00f3wnowa\u017cone, nieprzemys\u0142owe zbieranie ro\u015blin czy owoc\u00f3w (grzyb\u00f3w si\u0119 zbytnio na Kaukazie nie zbiera), polowanie na zwierz\u0119ta tam mieszkaj\u0105ce lub zebranie drewna na opa\u0142 wiele rodzin przetrwa\u0142o te\u017c te trudne dekady. Nadal jest wiele takich miejsc w Gruzji, gdzie las pe\u0142ni tak\u0105 funkcj\u0119. Lub pe\u0142ni\u0142by tak\u0105 funkcj\u0119, gdyby nie ulega\u0142 stopniowej degradacji.<\/p><p>Jednym z dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na taka koegzystencj\u0119 lokalnej ludno\u015bci z przyrod\u0105 jest dzier\u017cawienie du\u017cym firmom teren\u00f3w le\u015bnych w Gruzji. Takim przyk\u0142adem jest region Raczy, szalenie malowniczy, w kt\u00f3rym w 2022 roku decyzja nad stworzeniem parku narodowego zosta\u0142a zablokowana m.in. przez wydzier\u017cawienie ponad 100 tysi\u0119cy hektar\u00f3w las\u00f3w w tym regionie jednemu z rosyjskich oligarch\u00f3w. W tym teren\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y potencjalnie wej\u015b\u0107 w teren parku narodowego.<\/p><p>Takich lub podobnych sytuacji by\u0142o przez ostatnie dziesi\u0119ciolecia wi\u0119cej, ale nie b\u0119dziemy ich wszystkich przytacza\u0107. Zmiany przyrody w Gruzji z powodu dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka to znacznie szerszy temat. Dzisiaj starali\u015bmy si\u0119 Ci pokaza\u0107 jeden z jego aspekt\u00f3w, czyli sytuacj\u0119 las\u00f3w i tego konsekwencje dla regionu, ale i dla nas wszystkich. Bo zmiany klimatu na Kaukazie wp\u0142ywaj\u0105 po\u015brednio i bezpo\u015brednio na ca\u0142y \u015bwiat.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\">Co mo\u017cemy zrobi\u0107 dla las\u00f3w w Gruzji?<\/h2><p>Chcia\u0142oby si\u0119 zako\u0144czy\u0107 taki odcinek jakim\u015b wezwaniem do dzia\u0142ania. Nie kupuj czego\u015b lub zr\u00f3b to, czy tamto. Popieraj co\u015b lub nie popieraj. Ale to, dlaczego chcieli\u015bmy w naszym zespole zrobi\u0107 taki odcinek podcastu Kaukazomaniak\u00f3w, to aby Ci pokaza\u0107 szerszy kontekst. Tak, by cokolwiek co robisz, czy jak\u0105 podejmujesz decyzj\u0119, aby\u015b m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107 \u015bwiadomie lub przynajmniej bardziej \u015bwiadomie.<\/p><p>Je\u015bli tego typu odcinki Ci si\u0119 podobaj\u0105, daj zna\u0107 w komentarzu lub wy\u015blij nam mail je\u015bli jeste\u015b na naszym <a href=\"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/kaukaskie-listy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" data-type=\"page\" data-id=\"17223\">newsletterze \u201eKaukaskie listy\u201d<\/a> A jak nie, to zapraszam do zapisania si\u0119. I podziel si\u0119 tym odcinkiem z jedn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra te\u017c interesuje si\u0119 Kaukazem lub ekologi\u0105 i przyrod\u0105.<\/p><p>\u0179r\u00f3d\u0142a, z kt\u00f3rych korzystali\u015bmy podczas przygotowania dzisiejszego odcinka:<\/p><ul class=\"wp-block-list\"><li>https:\/\/www.globalforestwatch.org\/<\/li><li>https:\/\/ggbc.eu\/ggbc\/forestry\/<\/li><li><a href=\"https:\/\/matsne.gov.ge\/en\/document\/view\/4874066?publication=3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/matsne.gov.ge\/en\/document\/view\/4874066?publication=3<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/agenda.ge\/en\/news\/2019\/3552\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/agenda.ge\/en\/news\/2019\/3552<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/agenda.ge\/en\/news\/2023\/130\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/agenda.ge\/en\/news\/2023\/130<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/mtisambebi.ge\/en\/\/news\/item\/1329-104-thousand-hectares-of-forest-in-racha-lechkhumi-svaneti,-for-49-years,-to-a-partner-of-the-sanctioned-russian-oligarch\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/mtisambebi.ge\/en\/\/news\/item\/1329-104-thousand-hectares-of-forest-in-racha-lechkhumi-svaneti,-for-49-years,-to-a-partner-of-the-sanctioned-russian-oligarch<\/a><\/li><li>https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/275353351_Forest_Habitat_Restoration_in_Georgia_Caucasus_Ecoregion<\/li><\/ul><p><strong><a href=\"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/the-caucasus-podcast\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/kaukazomaniacy\/\">The Caucasus Podcast<\/a><\/strong> to podcast o Kaukazie Po\u0142udniowym i P\u00f3\u0142nocnym.\u00a0W poszczeg\u00f3lnych odcinkach b\u0119d\u0119 opowiada\u0107 Ci o Gruzji, Armenii, Azerbejd\u017canie i regionach Kaukazu P\u00f3\u0142nocnego. Poruszymy tematy od turystyki, kaukaskich historii, jedzenia, ksi\u0105\u017cek, kultury i tradycji a\u017c po j\u0119zyki i przeprowadzk\u0119 do tego regionu.\u00a0Kolejne odcinki pojawiaj\u0105 si\u0119 co 2 tygodnie.\u00a0Nowych odcink\u00f3w mo\u017cesz s\u0142ucha\u0107 tutaj lub na\u00a0<a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/show\/34L9gEv0yt9yWW5RAwyCTn\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Spotify<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCgy0vKiH3teQqvz3NQU9-dw\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">YouTube<\/a>, Apple Podcasts i innych platformach podcastowych.\u00a0<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co maj\u0105 osuwiska ziemi wsp\u00f3lnego z drzewami rosn\u0105cymi w Raczy? Czy powinno nas to w og\u00f3le interesowa\u0107 jako turyst\u00f3w na kaukaskich wakacjach? Dzisiaj na warsztat bierzemy lasy w Gruzji i porozmawiamy o tym, dlaczego za jaki\u015b czas gruzi\u0144skie zalesione wzg\u00f3rza mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej. Gruzja jest jednym z 34 kraj\u00f3w na \u015bwiecie z najwi\u0119ksz\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":27748,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[785,415],"tags":[10,1041],"class_list":["post-27746","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gruzja","category-podcast","tag-gruzja","tag-lasy"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27746","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27746"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27746\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27746"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27746"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27746"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}