{"id":1006,"date":"2015-09-28T17:09:48","date_gmt":"2015-09-28T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/jezykikaukazu.pl\/?p=1006"},"modified":"2023-07-08T11:18:11","modified_gmt":"2023-07-08T09:18:11","slug":"azerski-czas-terazniejszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/azerski-czas-terazniejszy\/","title":{"rendered":"Azerski czas tera\u017aniejszy"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W tym j\u0119zyku wszystko jest logiczne i tak te\u017c jest z odmian\u0105 czasownik\u00f3w w czasie tera\u017aniejszym. W pi\u0119ciu prostych krokach odmienimy ka\u017cdy czasownik.<\/p>

Kiedy u\u017cywamy czasu tera\u017aniejszego? Podobnie jak po polsku, kiedy co\u015b ma miejsce w danej chwili, og\u00f3lnie dzieje si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci lub nied\u0142ugo si\u0119 wydarzy. Czyli zastosowanie znane nam i proste, prawda?<\/p>

Zatem przejd\u017amy do czasownika jako takiego. W azerskim czasownik w bezokoliczniku mo\u017ce by\u0107 zako\u0144czony na \u2013maq<\/strong> lub \u2013m\u0259k<\/strong>. Zgodnie z obietnic\u0105, \u017ce wszystko jest logiczne, wyb\u00f3r ko\u0144c\u00f3wki r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015brednio wynika z harmonii, o kt\u00f3rej mo\u017cecie poczyta\u0107 tutaj.<\/p>

Zatem co musimy zrobi\u0107, by z bezokolicznika \u201ewiedzie\u0107\u201d bilm\u0259k<\/strong> zrobi\u0107 form\u0119 ja wiem, ty wiesz itd.? Do tego, jak to zwykle w azerskim bywa, przydadz\u0105 si\u0119 nam sufiksy. Oto kr\u00f3tka instrukcja obs\u0142ugi czasownika azerskiego w czasie tera\u017aniejszym:<\/p>

  1. Na pocz\u0105tek bierzemy czasownik w bezokoliczniku, dla nas b\u0119dzie to znany ju\u017c bilm\u0259k<\/strong>, czyli wiedzie\u0107.<\/li>
  2. Wiemy te\u017c, \u017ce \u2013m\u0259k<\/strong> to ko\u0144c\u00f3wka bezokolicznika, dlatego j\u0105 odcinamy i zostaje samo bil<\/strong>-. Jest to nasza baza do dalszej odmiany.<\/li>
  3. Do tematu czasownika (naszej bazy) dodajemy cz\u0105stk\u0119 \u2013(y)\u0131r<\/strong> czteropostaciowe, kt\u00f3re pokazuje, \u017ce ten w\u0142a\u015bnie czasownik jest w czasie tera\u017aniejszym. Co to znaczy? Zgodnie z zasad\u0105 harmonii zamiast \u2013\u0131r<\/strong> mo\u017ce sie w tym miejscu pojawi\u0107 –ir<\/strong>, –ur<\/strong> lub –\u00fcr<\/strong>. Wszystko zale\u017cy od tego, jaka jest ostatnia samog\u0142oska tematu czasownika. W przypadku bil<\/strong>– b\u0119dzie: bilir<\/strong>-.<\/li>
  4. Zastanawiacie si\u0119 pewnie, dlaczego mamy (y<\/strong>) na pocz\u0105tku cz\u0105stki czasu tera\u017aniejszego? Je\u015bli temat czasownika ko\u0144czy si\u0119 na samog\u0142osk\u0119, to musimy po\u0142\u0105czy\u0107 temat i t\u0119 cz\u0105stk\u0119 w\u0142a\u015bnie wspomnianym \u201cy<\/strong>\u201d. Po prostu \u2013 \u0131r<\/strong> bardzo si\u0119 nie lubi z innymi samog\u0142oskami i trzeba im troch\u0119 dopom\u00f3c ;)<\/li>
  5. Je\u015bli ju\u017c dodali\u015bmy cz\u0105stk\u0119 czasu tera\u017aniejszego, jeste\u015bmy na ostatniej prostej. Nadszed\u0142 ten moment, by doklei\u0107 sufiks osobowy, czyli pokazuj\u0105cy, kto tak w\u0142a\u015bciwie t\u0119 czynno\u015b\u0107 wykonuje. Maj\u0105c \u201cbilir<\/strong>-\u201d w uproszczeniu wiedzieli\u015bmy, \u017ce kto\u015b teraz co\u015b wie, ale nie wiedzieli\u015bmy jeszcze kto (przynajmniej teoretycznie, o czym wi\u0119cej za chwil\u0119). Tradycyjnie mamy sufiksy dwu- i czteropostaciowe, a dopasowujemy je do czasownika zgodnie z zasadami harmonii. Jak widzicie bez tego ani rusz w azerskim i trzeba przeczyta\u0107 o harmonii :) Pomo\u017ce nam w tym poni\u017csze zestawienie sufiks\u00f3w z zaimkami osobowymi:<\/li><\/ol>

    M\u0259n\u00a0\u00a0 -am -\u0259m<\/strong><\/p>

    S\u0259n\u00a0\u00a0 – san -s\u0259n<\/strong><\/p>

    O \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0—-<\/strong><\/p>

    Biz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0– \u0131q \u2013ik -uq -\u00fck<\/strong><\/p>

    Siz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0– s\u0131n\u0131z -siniz -sunuz\u00a0\u00a0 -s\u00fcn\u00fcz<\/strong><\/p>

    Onlar \u00a0 -lar -l\u0259r<\/strong><\/p><\/blockquote>

    Jak widzicie w przypadku on, ona ono nic nie musimy dostawia\u0107 do czasownika. Te pi\u0119\u0107 krok\u00f3w (nie tak du\u017co, prawda?) wystarczy, by odmienia\u0107 czasowniki w czasie tera\u017aniejszym. Przeczeniem i pytaniami zajmiemy si\u0119 nast\u0119pnym razem, teraz po\u0107wiczmy nowa wiedz\u0119.<\/p>

    Odmieniony czasownik wiedzie\u0107 wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>

    M\u0259n\u00a0\u00a0 bilir\u0259m<\/strong><\/p>

    S\u0259n\u00a0\u00a0 bilirs\u0259n<\/strong><\/p>

    O \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0bilir<\/strong><\/p>

    Biz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0bilirik<\/strong><\/p>

    Siz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0bilirsiniz<\/strong><\/p>

    Onlar \u00a0bilirl\u0259r<\/strong><\/p><\/blockquote>

    Spr\u00f3bujmy teraz z innym czasownikiem \u2013 ya\u015famak<\/strong> – czyli mieszka\u0107, \u017cy\u0107:<\/p>

    M\u0259n\u00a0\u00a0 ya\u015fay\u0131ram<\/strong><\/p>

    S\u0259n\u00a0\u00a0 ya\u015fay\u0131san<\/strong><\/p>

    O \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ya\u015fay\u0131r<\/strong><\/p>

    Biz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ya\u015fay\u0131r\u0131q<\/strong><\/p>

    Siz \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0ya\u015fay\u0131rs\u0131n\u0131z<\/strong><\/p>

    Onlar \u00a0ya\u015fay\u0131rlar<\/strong><\/p><\/blockquote>

    I w tym wypadku przyda\u0142 si\u0119 nam \u0142\u0105cznik \u201cy<\/strong>\u201d. Teraz czas na Was. Spr\u00f3bujcie prze\u015b\u0107 te pi\u0119\u0107 krok\u00f3w odmiany z dwoma czasownikami: i\u015fl\u0259m\u0259k<\/strong> (pracowa\u0107) oraz oxumak<\/strong> (czyta\u0107). Zatem do dzie\u0142a!<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W tym j\u0119zyku wszystko jest logiczne i tak te\u017c jest z odmian\u0105 czasownik\u00f3w w czasie tera\u017aniejszym. W pi\u0119ciu prostych krokach odmienimy ka\u017cdy czasownik. Kiedy u\u017cywamy czasu tera\u017aniejszego? Podobnie jak po polsku, kiedy co\u015b ma miejsce w danej chwili, og\u00f3lnie dzieje si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci lub nied\u0142ugo si\u0119 wydarzy. Czyli zastosowanie znane nam i proste, prawda? Zatem […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1007,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[792,5],"tags":[215,60],"class_list":["post-1006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-azerbejdzan","category-azerbejdzanski","tag-azerskie-czasowniki","tag-jezyk-azerski"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1006"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1006\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezykikaukazu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}