Stoję i wstaję po gruzińsku

Nauczmy się dzisiaj, jak odmieniać czasowniki stanu i akcji na przykładzie wstawać i stać w czasie teraźniejszym.

Podobnie jak w polskim, w gruzińskim odmiana czasownika jest różna w zależności, czy wyraża on stan (stoimy, nie ruszamy się) lub wyraża czynność, którą wykonujemy (wstajemy, czyli zmieniamy nasze położenie, np. przed chwilą siedzieliśmy). Podstawowym bezokolicznikiem będzie დგომა; interesuje nas też jego forma z przedrostkiem, czyli ადგომა. ა- wyraża w czasownikach ruchu/akcji kierunek do góry. Dlatego też, kiedy wstajemy to właśnie ა- jest dodawane do bezokolicznika.

Jak zaraz się przekonacie, w czasie teraźniejszym ა- się nie pojawia w odmienionym czasowniku. Znajdziecie ją jednak w czasie przyszłym i innych bazujących na formie czasu przyszłego. Dlatego warto już powoli przyzwyczajać się do naszego ა-, by nie być zaskoczonym na późniejszym etapie nauki.

Zacznijmy zatem od stanu, czyli stać. Dla ułatwienia nauki zapisuję czasownik podzielony na części, ale oczywiście „normalnie” piszemy go bez łącznika.

მე ვ-დგა-ვარ – ja stoję (me wdgawar)

შენ დგა-ხარ – ty stoisz (szen dgachar)

ის დგა-ს – on/ona/ono stoi (is dgas)

ჩვენ ვ-დგა-ვართ – my stoimy (ćwen wdgawart)

თქვენ დგა-ხართ – wy/Państwo stoicie (tkwen dgachart)

ისინი დგან-ან – oni/one stoją (isini dganan)

Pewnie już widzicie, że odmiana jest bardzo podobna do czasownika iść/jechać (წასვლა), czyli druga część odmienionego czasownika jest w pełni lub częściowo czasownikiem być odmienionym w czasie teraźniejszym.

Zobaczmy teraz, jak wygląda drugi czasownik, wstawać:

მე ვ-დგ-ებ-ი – ja wstaję (me wdgebi)

შენ დგ-ებ-ი – ty wstajesz (szen wdgebi)

ის დგ-ებ-ა – on/ona/ono wstaje (is dgebis)

ჩვენ ვ-დგ-ებ-ი-თ – my wstajemy (ćwien wdgebit)

თქვენ დგ-ებ-ი-თ – wy/Państwo wstajecie (tkwen dgebit)

ისინი დგ-ებ-ი-ან – oni/one wstają (isini dgebian)

Jeśli znacie już podstawy odmiany czasowników w czasie teraźniejszym, to poza tematem czasownika (cząstką „დგ”) nie mamy tutaj nic nowego. Dobrze znane „-ებ-ი” występuje w czasownikach, w których my bezpośrednio wykonujemy czynność. Druga końcówka, „-თ/-ან”, zawsze pojawia się w liczbie mnogiej.

Jeśli chcecie szybciej zapamiętać oba słowa, zwróćcie uwagę, że poza zasadami odmiany oba czasowniki różnią się minimalnie tematem, czyli tą nieodmienną częścią czasownika (დგა oraz დგ). Być może przyda się Wam moje skojarzenie, że jak wstaję, to jeszcze moja czynność jest niepełna, więc ta stała cząstka ma mniej liter. Jak już stoję, to w pełni wykonałam tę czynność, więc i temat jest dłuższy. Mnie pomaga, może Wam również J

Jak się uczyć taki par czasowników? Z moich doświadczeń wynika, że najlepiej razem – nauczcie się najpierw zasady odmiany jednego i drugiego, a następnie ćwiczcie ich zapamiętywanie jako nierozerwalnej pary. Na przykład możecie wypisać po polsku lub po gruzińsku wszystkie formy odmiany (byle w losowej kolejności), odłożyć taką kartkę na minimum 24 godziny i spróbować dopasować formę czasownika do odpowiednich osób, przetłumaczyć je lub łączyć w pary (wstaję-stoję; wstają – stoją). Miłej nauki!

 

Dodaj komentarz