Mówisz po gruzińsku?

Tytułowe pytanie to prosta konstrukcja w gruzińskim, a gdy się jej nauczysz, możesz ją dowolnie modyfikować – z angielskim, polskim lub rosyjskim. W tym tekście nauczysz się odmiany „mówić”, poznasz prostą konstrukcję „mówić po …” i przypomnisz sobie nazwy języków.

Czasownik mówić po polsku jest dość prosty. Pamiętaj, że po gruzińsku, podobnie jak po angielsku (jeśli znasz, to tutaj Ci może pomóc), mamy trzy różne słowa, które możemy wpisać w polskie mówić. Dziś poznamy najprostsze z nich – „ლაპარაკი“ (laparak’i). To słowo też na poziomie podstawowym jest dużo częściej używane.

Dobra wiadomość jest taka, że „mówić” jest regularnym czasownikiem, tzw. I grupy. Dokładniej jest to odmiana podmiotowa (to wiadomość dla filologów i fanów języka 🙂 ), czyli markery osobowe wskazują na podmiot wykonywanej czynności, nie na przedmiot. Więcej na temat ogólnych zasad odmiany w czasie teraźniejszym tej grupy znajdziecie tutaj.

Po tej teorii czas na faktyczną odmianę:

მე ვლაპარაკობ (me wlaparak’ob)

შენ ლაპარაკობ (szen laparak’ob)

ის ლაპარაკობს (is laparak’obs)

ჩვენ ვლაპარაკობთ (ćwen wlaparak’obt)

თქვენ ლაპარაკობთ (tkwen laparak’obt)

ისინი ლაპარაკობენ (isini laparak’oben)

Jak porównasz końcówki i markery osobowe tego czasownika i na przykład „mieszkać” (znajdziesz go w tym tekście), zauważysz, że wcale nie jest on trudny.

A teraz jak do odmienionego czasownika dodać „po gruzińsku”? Wszystko opiera się na formie przysłówkowej, czyli odpowiadającej na pytanie jak (როგორ?; rogor). Pytanie to już pewnie kojarzysz chociażby ze zwrotu როგორ ხარ? (rogor char). Jeśli znasz pytanie, wiesz też, że odpowiadamy na nie კარგად (kargad), czyli formą przysłówkową od słowa კარგი (k’argi). Wszelkie formy przysłówkowe mają końcówki -ად (ad) lub -დ (d). Na razie interesuje nas pierwsza z końcówek, ponieważ łączy się ze słowami zakończonymi na -ი. Szczegółowo o tym przypadku opowiem w innym tekście. Jeśli nie znasz jeszcze tego zwrotu i odpowiedzi na niego, przeczytaj ten tekst.

Kiedy chcesz powiedzieć, że mówisz po gruzińsku, tworzysz dokładnie taką samą konstrukcję – do słowa ქართული (kartuli)dokładasz -ად, a litera -ი odpada, ponieważ to jest końcówka. Czyli faktycznie tworzymy formę „jak”, czyli przysłówkową – ქართულად (kartulad).

Forma przysłówkowa dla przymiotników jest bardzo prosta. Jeśli już wiesz, jakie są przypadki w języku gruzińskim, pewnie nie będzie dla Ciebie zaskoczeniem, że forma przysłówkowa tak naprawdę po gruzińsku jest VI przypadkiem, adverbialem. Czyli mówiąc კარგად albo ქართულად, tworzysz formę VI przypadka (świadomie lub nie 😉 ). Jeśli nie wiesz, o co chodzi z gruzińskimi przypadkami, tutaj znajdziesz garść podstawowych informacji.

Jeśli chcemy powiedzieć, że mówimy po gruzińsku, powiemy:

(მე) ქართულად ვლაპარაკობ.

Zaimek osobowy jest w nawiasie, ponieważ jego zastosowanie nie jest konieczne, tak samo jak w polskim.

Jeśli ktoś do nas mów po gruzińsku, a my chcemy mu powiedzieć, że niestety, ale nie mówimy, to tworzymy proste zdanie przeczące:

ქართულად არ ვლაპარაკობ.

Jeśli chcemy powiedzieć zgodnie z prawdą, że trochę mówimy, trzeba dodać słowo ცოტა (cot’a), czyli trochę, niewiele. Tylko że słowo to musi stać w III przypadku, jak większość określeń w odmianie podmiotowej. Oznacza to, że dodajemy końcówkę -ს (s), co daje nam ცოტას:

ქართულად ცოტას ვლაპარაკობ.

Możemy też wyobraź wariant łatwiejszy i powiedzieć, że słabo mówimy po gruzińsku – wtedy przychodzi nam z pomocą słowo ცუდი (cudi), to samo co przy samopoczuciu, a postawione w VI przypadku, adverbialu będzie ცუდად (cudad):

ქართულად ცუდად ვლაპარაკობ.

Jeśli trafimy na miłego Gruzina lub Gruzinkę, usłyszymy:

რა ქარგად ქართულად ლაპარაკობ! (ra k’argad kartulad laparak’ob)

Co oznacza dosłownie: Jak dobrze mówisz po gruzińsku. W przypadku zdań twierdzących, wykrzyknień gruzińskie რა zmienia znaczenie z co na polskie jak.

Na koniec tradycyjnie pytanie, jak dowiedzieć się, czy nasz rozmówca mówi jeszcze w innym języku, skoro już ustaliliśmy, że Ty po gruzińsku (na razie) słabo 🙂 Najłatwiej stworzyć pytanie przez intonację, na które nasz rozmówca odpowie nam tak lub nie. Weźmy najpierw angielski:

ინგლისურად ლაპარაკობ?

ინგლისურად ლაპარაკობთ?

Jak widzisz zdanie twierdzące wyglądałoby dokładnie tak samo ინგლისური -angielski (jaki?), z czego podobnie jak przy gruzińskim, tworzy się forma VI przypadka. Poniżej wybrałam sześć innych, moim zdaniem najbardziej popularnych języków zestawionych właśnie w takiej konstrukcji z czasownikiem „mówić”, dla przypomnienia ponownie odmienionym przez osoby.

რუსული ენა – რუსულად ვლაპარაკობ

გერმანული ენა – გერმანულად ლაპარაკობ

თურქული ენა – თურქულად ლაპარაკობს

ფრანგული ენა – ფრანგულად ვლაპარაკობთ

ბერძნული ენა – ბერძნულად ლაპარაკობთ

პოლონურ ენა – პოლონურად ლაპარაკობენ

Jeśli interesuje Cię tworzenie przymiotników i narodowości od nazw krajów, ten tekst będzie dla Ciebie pomocny.