Krótka opowieść o końcówce „w/do”

W gruzińskim nie ma przyimków jak w polskim. Jeśli chcemy powiedzieć „w czymś”, „do czegoś” potrzebujemy końcówek. Wtedy też z odsieczą przychodzi nam tytułowe -ში.

Po gruzińsku mamy jedną końcówkę, by powiedzieć do jakiegoś miejsca (w czasie i przestrzeni) i w jakimś miejscu/momencie. Tak, używamy jej w dwóch wymiarach – przestrzeni i czasu – ale znaczenie bez problemu odgadujemy po słowach, do których jest dołączana. Wystarczy tylko je zrozumieć 🙂

Jak możemy rozróżnić, czy chodzi o polskie znaczenie „do”, czy o „w”? Jak zwykle z kontekstu, ale też mamy pomoc już w samych czasownikach. Skoncentrujmy się najpierw na przestrzeni. Wtedy końcówka -ში jest bardzo często odpowiedzią na pytanie gdzie (სად; sad)?

სახლი – dom (sachli)

სახლში – w domu/do domu (sachlszi)

ოპერა – opera

ოპერაში – w operze/do opery (operaszi)

Zobaczmy teraz wersję w pełnych zdaniach:

ყოფნა – być (khopna)

მე სახლში ვარ. – Jestem w domu (me sachlszi war).

ის ოპერაში არის. – On/ona/ono jest w operze (is operaszi aris).

 

წასვლა – iśc/jechać (c’aswla)

მე სახლში მივდივარ. – Ja ide/jadę do domu (me sachlszi mivdivar).

ის ოპერაში მიდის. – On/ona/ono idzie/jedzie do opery (is operaszi midis).

Drobna uwaga: ten sufiks nie ma zastosowania do osób, czyli „Idę do Basi” będzie z inną końcówką.

Jak już pewnie zauważyliście, zmiana sposobu tłumaczenia zależy od tego, czy mówimy o naszym stanie, czy ruchu – zależy od czasownika, którego użyjemy w zdaniu.

Końcówki -ში używamy również w określeniach czasu. Jeśli mówimy o określonych okresach czasu, np. miesiąc, tydzień, wtedy na końcu tego słowa dodajemy naszą końcówkę:

თვე – miesiąc (twe)

თვეში – w miesiącu (tweszi)

იანვარი – styczeń (ianwari)

ინავარში – w styczniu (inawarszi)

 

კვირა – tydzień (k’wira) – też znaczy „niedziela”, ale wtedy inaczej tworzymy zwrot „w niedzielę”

კვირაში – w tygodniu (k’wiraszi)

Możemy też dodać przymiotniki, zaimki lub liczebniki przed naszymi określeniami czasu. Dzięki temu możemy określać czas w teraźniejszości lub przyszłości, np.:

ორ თვეში – za dwa miesiące (or tweszi)

მომავალ კვირაში – w przyszłym tygodniu (momawal k’wiraszi)

Jak już znamy i rozumiemy znaczenie końcówki -ში, czas na wytłumaczenie, jak jej dodawać do słów. Najkrócej mówiąc, tak samo, jak odmieniacie słowa w III przypadku, ponieważ to właśnie w tym przypadku stawiane są słowa, gdy przyklei się do nich nasze -ში.

Jeśli rzeczownik zakończony jest na -ი, wtedy ta litera odpada (jest to typowa gruzińska końcówka). Jeśli rzeczownik jest zakończony na inną samogłoskę, wtedy dokładamy -ში bezpośrednio do słowa. Więcej o odmianie w III przypadku znajdziecie tutaj.

 

 

 

1 Comment on Krótka opowieść o końcówce „w/do”

  1. W gruzińskim są przyimki. Włąśnie w/w końcówki nimi są. Co więcej są przyimki stojące osobno, jak np. შესახებ – o , შინ – w, ზედა – na. Tak, jak w języku polskim, rzeczownik z nimi się łączący musi stać we właściwym przypadku. Różnica polega na tym, że stoją one po rzeczowniku, więc bywają nazywane poimkami. Występują one np. w języku węgierskim, baskijskim, tureckim. Problemem może być odróżnienie poimków od końcówek przypaków gramatycznych, np. w niektórych wieloprzypadkowych językach kaukaskich.

Dodaj komentarz