Gdzie jedzie ten autobus? Gruziński czasownik ruchu

Czasownik ruchu po gruzińsku na pewno Ci się spodoba. Skąd ta pewność? Mamy jedno słowo na iść oraz jechać. I jedno na przychodzić i przyjeżdżać. Do tego odmiana w czasie teraźniejszym opiera się o „być”. Na końcu tekstu ćwiczenie dla wytrwałych.

Mam nadzieję, że ziarno sympatii do czasownika ruchu zostało zasiane. Teraz powinno zacząć kiełkować, ponieważ – uwaga – odmiana słów iść/jechać i przychodzić/przyjeżdżać różni się tylko przedrostkiem, czyli jest prawie taka sama. Zatem, by nie być gołosłownym, przedstawiam Ci odmianę:

წასვლა (iść/jechać; c’aswla)

მე მივდივარ (me miwdiwar)

შენ მიდიხარ (szen midichar)

ის მიდის (is midis)czasowniki ruchu

ჩვენ მივდივართ (ćwen miwdiwart)

თქვენ მიდიხართ (tkwen midichart)

ისინი მიდიან (isini midian)

 

მოსვლა (przychodzić/przyjeżdżać; moswla)

მე მოვდივარ (me mowdiwar)

შენ მოდიხარ (szen modichar)

ის მოდის (is modis)

ჩვენ მოვდივართ (ćzwen mowdiwart)

თქვენ მოდიხართ (tkwen modichart)

ისინი მოდიან (isini modian)

 

Zgodnie z obietnicą, nie jest trudno, prawda? Kluczem do zrozumienia przedrostków w czasowniku ruchu jest zrozumienie idei მო-. Taki przedrostek może pojawić się z nasze – polskiej – perspektywy w dwóch sytuacjach:

  1. Kiedy dosłownie gdzieś ktoś przychodzi lub przyjeżdża, np.

სახლში მოვდივარ (sachlszi mowdiwar) – przychodzę/przyjeżdżam do domu (w sensie wracam)

სახლი – dom

-ში – do*

*końcówka dodawana do tematu słowa, oznaczająca „do” przy określaniu ruchu, np. idę do domu (wejdę do środka), jadę do Batumi (będę w mieście Batumi) oraz oznaczająca „w” przy określeniu stanu, np. jestem w domu (სახლში ვარ), jestem w Batumi.

ALE nie używamy jej przy zdaniach, np. Od Tbilisi do Mcchety jest 25 km. Wtedy będzie –(ა)მდე i o niej w kolejnych tekstach.

ALE (2) nie używamy tej końcówki w zdaniach do kogoś. Tutaj będzie –(ს)თან i o niej również w kolejnych tekstach.

Ta końcówka wymaga na dodawanym słowie III przypadek, o którym przeczytasz tutaj.

  1. Kiedy punkt odniesienia rozmowy znajduje się w miejscu, do którego ktoś zmierza, np.

ისინი მოდიან პარკში (isini modian park’szi)

პარკი – park

I tutaj naszym punktem odniesienia opowiadania, tekstu czy wypowiedzi jest właśnie park, do którego oni przychodzą. Oznacza to, że cała akcja dzieje się właśnie w tym parku.

Zawsze, kiedy w przedrostku czasownika ruchu jest właśnie cząstka მო-, nabiera on znaczenia „przychodzić/przyjeżdżać”.

Co ważne, czasownik ruchu nie ma żadnych określeń w zdaniu, to znaczy, że nie możemy, mówiąc obrazowo, pod względem gramatycznym zaangażować kogoś lub coś w naszą czynność, która będzie stała w III przypadku (ten właśnie łączy się z określeniami czasownika). O co chodzi? Na przykład czasownik malować – po gruzińsku można malować komuś coś. Jeśli idziemy to możemy tylko przy pomocy czegoś lub szybko/wolno, czyli jak?

Jeśli jedziemy czymś po gruzińsku, wtedy używamy V przypadka (Instrumental), a o nim w kolejnym wpisie. Jeśli jedziemy szybko/wolno, to używamy VI przypadka (Adverbial) i o nim też niedługo parę słów.

Warto sobie przypomnieć w tym kontekście słowo სად – gdzie? I pamiętać, że po słowach pytających pojawia się nam od razu czasownik:

სად მიდის ეს ავტობუსი? (sad midis es awtobusi) – Gdzie jedzie ten autobus?

რა მიდის თბილისში? (ra midis tbilisszi?) – Co jedzie do Tbilisi?

Dla chcących utrwalić sobie ten czasownik krótkie ćwiczenie, uzupełnij zdania odpowiednimi formami czasowników podanych w nawiasach:

  1. სად ……………………. შენ? (წასვლა)
  2. რომელი ავტობუსი ……………………….. ბათუმში? (წასვლა)
  3. უკვე სახლში ………………………….. (მოსვლა)
  4. მაია თეატრში არ …………………………………….. (მოსვლა)
  5. ჩვენ სკოლაში არ ……………………………………… (წასვლა)
  6. ჩემი მეგობრები ჩემს** სახლში ……………………… (მოსვლა)
  7. ბატონო ბესო, საიდან ……………………………… თქვენ? (წასვლა)
  8. პარკში …………………………………….. თქვენ? (მოსვლა)

I mały słowniczek, by nie było problemu ze zdaniami.

რომელი – który (romeli)

უკვე – już (uk’we)

თეატრი – teatr (teat’ri)

მეგობრები – przyjaciele (megobrebi)

სკოლა – sk’ola (szkoła)

ბატონო ბესო – Panie Beso

 

**Jeśli ta forma jest dla Ciebie niezrozumiała, przeczytaj o zasadach odmiany w III przypadku tutaj.